📜 Kodeks Cywilny 2026: Cyfryzacja relacji i nowa ochrona słabszej strony

W 2026 roku prawo cywilne w Polsce odchodzi od tradycyjnego rozumienia „formy pisemnej” na rzecz szerokiej akceptacji formy dokumentowej, jednocześnie wprowadzając rygorystyczne zasady odpowiedzialności za błędy systemów AI w umowach.

1. Forma dokumentowa jako standard w obrocie B2B i B2C

Zgodnie z najnowszą nowelizacją Kodeksu cywilnego (art. 77² i nast.), doszło do zrównania skutków prawnych wielu czynności dokonywanych drogą elektroniczną z tradycyjnym podpisem własnoręcznym.

  • Wypowiedzenie umowy mailem: Od 2026 r. standardem w umowach terminowych (np. najem, usługi telekomunikacyjne) jest możliwość ich rozwiązania w formie dokumentowej (e-mail, SMS, wiadomość wewnątrz systemu), o ile umowa wyraźnie tego nie zakazuje.

  • E-pełnomocnictwo: Rozszerzono akceptowalność pełnomocnictw udzielanych w formie elektronicznej (z kwalifikowanym podpisem lub profilem zaufanym) w relacjach z podmiotami prywatnymi, co dotychczas budziło spory interpretacyjne.

  • Źródło: Sejm RP – Nowelizacja KC w zakresie cyfryzacji czynności prawnych

2. Odpowiedzialność za błędy AI w kontraktach (AI Liability)

W marcu 2026 r. sądy powszechne zaczęły stosować wytyczne wynikające z implementacji unijnej dyrektywy o odpowiedzialności za sztuczną inteligencję.

  • Domniemanie winy dostawcy: Jeśli szkoda powstała w wyniku działania algorytmu (np. błędna automatyczna wycena, błąd w doradztwie inwestycyjnym AI), ciężar dowodu, że system działał poprawnie, spoczywa na dostawcy lub użytkowniku profesjonalnym, a nie na poszkodowanym konsumencie.

  • Źródło: Eur-Lex – Dyrektywa o odpowiedzialności za sztuczną inteligencję

3. Zmiany w prawie spadkowym: "Testament ustny" pod lupą

Od 2026 r. obowiązują zaostrzone rygory dotyczące testamentu ustnego (art. 952 KC), mające na celu ukrócenie nadużyć przy próbach podważania dziedziczenia ustawowego.

  • Obawa rychłej śmierci: Musi być ona teraz obiektywnie uzasadniona (np. dokumentacją medyczną), a nie tylko subiektywnym odczuciem spadkodawcy.

  • Krąg spadkobierców: Zawężono grupę osób mogących dziedziczyć w ramach tzw. trzeciej grupy spadkowej (np. dalsi zstępni dziadków), co ma przyspieszyć postępowania spadkowe.

  • Źródło: Ministerstwo Sprawiedliwości – Reforma Prawa Spadkowego